Het eigen risico van de VvE-opstalpolis. Wie dat gat betaalt, staat nergens, en juist daarom is het te regelen

Gepubliceerd op

De verzekeraar keert uit en houdt het eigen risico in, en dan begint de discussie pas. Geen wet en geen modelreglement zegt wie dat gat draagt. Hoe de risicoverdeling uit je reglement wel werkt, waarom een vergadering het bij besluit mag leggen bij de eigenaar in wiens privégedeelte de oorzaak lag, en waarom vooraf vastleggen alles is.

De lekkage is hersteld, de verzekeraar heeft uitgekeerd, en toch staat er een gat in de afrekening. Het eigen risico is ingehouden, en nu wil de penningmeester weten wie dat draagt, de vereniging, de eigenaar met de schade, of de bovenbuurman die haar veroorzaakte. Wie in het reglement gaat zoeken, komt met lege handen terug, en dat is meteen het belangrijkste feit van dit hele onderwerp. Dit artikel gaat over wie het onverzekerde deel van een gedekte schade betaalt; wat er überhaupt verzekerd is, is een andere vraag met een eigen artikel.

Het staat nergens, en zo werkt het wel

Geen bepaling in het appartementsrecht en geen bepaling in het verzekeringsrecht regelt de verdeling van het eigen risico binnen een VvE, en de woorden eigen risico komen in geen van de zeven modelreglementen voor, van 1972 tot en met 2021. Het eigen risico is simpelweg een afspraak tussen de vereniging en haar verzekeraar. Rekenkundig werkt het steeds hetzelfde, de verzekeraar trekt het bedrag van de schade af en keert de rest uit aan de verzekeringnemer, en dat is de vereniging. Het gat begint dus altijd bij de VvE; de vraag is alleen of zij het daar laat of intern doorbelast. Eén ding kan zo goed als nooit, de verzekeraar zelf kan het eigen risico niet bij een individuele eigenaar komen halen, want een verzekeraar krijgt wettelijk geen vordering op een medeverzekerde. De wet maakt alleen een uitzondering voor de eigenaar die zelf iets deed wat aan de uitkering afbreuk zou doen, en verder mag van die regel niet worden afgeweken.

Wat je reglement wél regelt, de risicoverdeling

Wat elk reglement wel kent, is een risicobepaling, en die verdeelt de wereld in vier situaties. Schade aan een gemeenschappelijk deel is voor rekening en risico van alle eigenaars samen, dus daar landt het eigen risico bij de vereniging, en dan betaalt iedereen mee naar breukdeel, tenzij je akte een andere verhouding noemt. Schade binnen een privégedeelte met een oorzaak binnen datzelfde privégedeelte is voor de eigenaar zelf. Schade binnen een privégedeelte door een gebeurtenis daarbuiten, in oudere aktes een evenement genoemd, de klassieke lekkage van boven, is weer voor de eigenaars samen. En schade aan gemeenschappelijke zaken die juist ín een privégedeelte zitten, de gemeenschappelijke leiding achter jouw wand, is altijd voor de eigenaars samen, wat er ook omheen gebeurde. In de gevallen die bij de eigenaars samen landen, staat er hetzelfde staartje bij, onverminderd het verhaal op degene die voor de schade aansprakelijk is. Wie de schade veroorzaakte, kan het gat dus alsnog gepresenteerd krijgen; sinds het reglement van 2006 staat daar zelfs een eigen aansprakelijkheidsbepaling voor, in oudere generaties loopt het via het gewone aansprakelijkheidsrecht. Je vindt de risicobepaling in je eigen akte, in het model van 2017 in artikel 32, in dat van 2006 in artikel 30, in de modellen van 1983 en 1992 in artikel 21, in die van 1972 en 1973 in artikel 14 en in het model voor kleine VvE's van 2021 in artikel 20, en let erop dat je akte van het model kan afwijken, want dat kan beslissend zijn; in de zaak van 2023 die hierna volgt, had de akte de woorden over de radiatoren uit het model geschrapt, en daardoor was de cv-leiding daar geen gemeenschappelijke zaak. Hoe die verdeling bij lekkages precies uitpakt, staat in ons artikel over lekkage en wie betaalt.

De vergadering mag het regelen, en deed dat al eens met succes

Omdat het reglement zwijgt, is het aan de vergadering, en de rechtspraak geeft daar ruimte voor. Een kantonrechter hield in 2023 een besluit in stand dat het eigen risico, toen 1.500 euro per schadegeval, bij de eigenaar legde wanneer de oorzaak van de schade in zijn privégedeelte lag. Het besluit was niet nietig, want het reglement verbiedt zoiets nergens, en ook niet onredelijk, want het alternatief was dat alle eigenaars via de bijdrage fors zouden meebetalen aan schades die in andermans appartement ontstonden. Let op wat er níet werd beslist, de rechter zei niet dat de eigenaar het eigen risico altijd moet dragen; zonder besluit en zonder grondslag in de akte is daar geen basis voor. Andersom werkt het ook. Een gerechtshof verwierp in 2019 de stelling van een eigenaar dat de vereniging, die in 2013 zelf had gekozen voor een polis met 3.000 euro eigen risico op waterschade, het gat bij zijn lekkage van 2015 dan ook maar moest vergoeden; dat de VvE premie bespaarde, maakt haar nog niet draagplichtig. Het hof besliste de zaak uiteindelijk op het ontbreken van causaal verband, want de eigenaar had ook na de overstap geen aanvullende verzekering gesloten, al stond wel onbestreden vast dat de VvE haar leden niet over die overstap had ingelicht. De rode draad uit beide zaken is dezelfde, wie het vooraf vastlegt wint. Leg de verdeling vast in een vergaderbesluit, informeer de leden bij elke poliswijziging, en neem het besluit opnieuw als het bedrag verandert. Geen wet en geen reglement schrijft voor hoe het eigen risico in de boeken hoort; de vergadering kiest dus zelf of het als gemeenschappelijke kost onder de restcategorie van de kostenbepaling valt of als vordering op een eigenaar wordt geboekt, en legt ook die keuze vooraf vast. Wie het met zo'n besluit oneens is, moet er snel bij zijn, want vernietiging vraagt actie binnen een maand, gerekend vanaf de dag waarop je van het besluit wist of kon weten. Is het besluit in strijd met de wet of met je akte, dan is het nietig en geldt die termijn niet.

Vier misverstanden op een rij

  • In het reglement staat wie het eigen risico betaalt. Nee, de woorden komen er niet in voor, in geen enkele generatie. Wat er staat is wie het risico van een schade draagt, en dat is een andere vraag.
  • Het is een verzekeringskost, dus automatisch voor de VvE. De verzekeringspost in de kostenbepaling noemt alleen de premies; draagt de vereniging het eigen risico, dan valt het onder de restcategorie voor alle overige kosten in het belang van de gezamenlijke eigenaars. Waar het landt hangt af van de situatie en van wat de vergadering besloot.
  • De vergadering mag het niet op een eigenaar afwentelen. Een kantonrechter liet zo'n besluit in 2023 juist in stand, voor gevallen waarin de oorzaak in het privégedeelte lag.
  • De verzekeraar haalt het eigen risico bij mij op. Nee, de verzekeraar houdt het in op de uitkering aan de vereniging, en krijgt wettelijk geen vordering op een medeverzekerde eigenaar.

Zo helpt SamenVvE

Bij het eigen risico wint wie het vooraf regelt en netjes boekt, en dat is precies wat het portaal makkelijk maakt. Het besluit van de vergadering over de verdeling staat met stemuitslag in het besluitenregister, zodat er bij de volgende schade geen discussie over het verleden nodig is. De schadepost zelf boekt het bestuur in het kasboek, op de categorie verzekering of op een eigen categorie, gekoppeld aan de melding waar de schade mee begon, zodat het hele verhaal van foto tot afrekening op één plek terug te lezen is. En elke boeking hoort bij één van de twee potten, de lopende kas of het reservefonds, zodat schadegeld nooit stilletjes met het spaargeld op één hoop komt.

Bronnen bij dit artikel

Wil je bij de volgende schade geen discussie meer over wie het gat betaalt?

Vraag vrijblijvend een demo aan

Verder lezen