Roken en barbecueën op het balkon, wat mag er echt

Gepubliceerd op

De rook van de buurman trekt zo je woonkamer in en niemand lijkt er iets aan te kunnen doen. Wat de wet werkelijk zegt over roken en barbecueën op het balkon, waar het omslagpunt naar onrechtmatige hinder ligt en wat de VvE wel en niet kan regelen.

De eerste warme vrijdagavond van het jaar. Je zet de balkondeur open, en binnen tien minuten hangt de houtskoolwalm van twee balkons verderop in je gordijnen. Of het is subtieler. Elke ochtend om zeven uur die eerste sigaret beneden, precies onder jouw slaapkamerraam. Weinig burenkwesties maken zo machteloos als rook, want je kunt hem niet tegenhouden en je kunt er ogenschijnlijk niets tegen beginnen. Dat laatste valt mee. Maar wie de regels kent, weet ook waarom snelle oplossingen hier niet bestaan.

Er bestaat geen rookwet voor jouw gebouw

Begin bij wat er niet is. Er bestaat geen wettelijk recht om te roken, maar ook geen wettelijk rookverbod voor woongebouwen. Het verhaal dat in het trappenhuis van een flat het wettelijke rookverbod geldt, is de meest verspreide onjuistheid over dit onderwerp. De Tabaks- en rookwarenwet wijst zeven situaties aan waarin een rookverbod verplicht is, van overheidsgebouwen tot horeca en openbaar vervoer, met per situatie een eigen verantwoordelijke. Een vereniging van eigenaars staat er in geen van die zeven. Het bijbehorende besluit haalt bovendien de open lucht er uitdrukkelijk uit, en ook de ruimten waar de persoonlijke levenssfeer niet mag worden aangetast, en dat is je woning. Een open galerij of balkon is open lucht. Wil je een rookvrij trappenhuis, dan moet de VvE dat dus zelf regelen. Dat kan gelukkig gewoon. Over de gemeenschappelijke ruimten mag de vergadering zelfstandig regels stellen, ook als het reglement er niets over zegt. Zo'n eigen rookverbod komt dan niet van de wetgever maar van de vergadering, en wordt gehandhaafd door het bestuur, met als het moet de waarschuwings- en boeteroute van het huishoudelijk reglement.

Wanneer wordt rook onrechtmatige hinder

Voor het balkon en de woning zelf draait alles om de hindernorm. Het Burgerlijk Wetboek noemt rook en stank letterlijk als voorbeelden van hinder die onrechtmatig kan zijn. Kan, want er staat geen getal in de wet en geen maximum aantal sigaretten of barbecues. Rechters beginnen steevast aan de andere kant. Roken in de eigen woning is gewoon toegestaan, buren moeten enige rook en geur van elkaar verdragen, en het hangt van de aard, de ernst en de duur af wanneer de grens is bereikt. Een foto van een rokende barbecue en een foto van een rokende buurman overtuigen geen rechter.

Wat wel werkt, bewees een zaak uit 2024 waarin een huurovereenkomst werd ontbonden om structurele wietstank vanaf het balkon. Het scharnier in dat vonnis waren de logboeken, waarin buren vanaf 2022 hadden bijgehouden hoe vaak de geur er hing, van een paar keer per maand tot vrijwel dagelijks. Wietrook is juridisch trouwens geen aparte categorie. In de praktijk lijkt hij wel makkelijker te bewijzen, want die geur is specifiek en herkenbaar.

Er bestaat ook professioneel geuronderzoek. Met een rookproef sporen bureaus op via welke kieren en schachten de rook van de ene woning naar de andere trekt. Dat klinkt overdreven, tot je bedenkt dat die uitkomst twee kanten op kan werken. Soms blijkt de echte boosdoener een lek kanaal of een slecht afgewerkte doorvoer, en dan is het ineens geen burenruzie meer maar een onderhoudskwestie van de VvE, want de rook- en ventilatiekanalen zijn in de regel gemeenschappelijk.

Een eerlijke waarschuwing voor de gehinderde hoort erbij. In een Haagse zaak over roken, geurkaarsen en barbecues op het buurbalkon kreeg niet de roker maar de klager een verbod tegen zich. De rechter vond de overlast niet bewezen en verbood de klagende buren op straffe van een dwangsom om de buurman nog langer met klachten lastig te vallen. Wie eindeloos meldt en filmt zonder stevig bewijs, kan dus zelf de verliezende partij worden. Bouw je zaak op zoals bij elke overlastkwestie, met de escalatieladder uit ons artikel over geluidsoverlast. Helemaal aan het eind van die ladder bestaat sinds 2017 nog een gemeentelijke route, als de gemeenteraad die in de plaatselijke verordening heeft gezet. Staat hij erin, dan kan de burgemeester optreden bij ernstige en herhaaldelijke woonoverlast, en alleen als het redelijkerwijs niet op een andere manier is op te lossen. Reken er niet op voor een rokende buurman; die route is als laatste redmiddel bedoeld en de drempel ligt hoog.

De barbecue

Voor de barbecue geldt hetzelfde nuchtere beeld. Een landelijk verbod op barbecueën op het balkon bestaat niet. De brandweer ontraadt het wel met zoveel woorden, omdat de rook de woning in kan worden geblazen, met kans op koolmonoxide binnen, maar dat is een dringend advies en geen wet. De plaatselijke verordening verbiedt vuur stoken in de open lucht en zondert koken, bakken en braden uit. Die uitzondering is wel voorwaardelijk. Zodra er gevaar, overlast of hinder voor de omgeving is, valt je barbecue terug onder het verbod en kan de gemeente optreden. Wat de gemeente daarnaast doet, is gebieden aanwijzen waar barbecueën of open vuur verboden is. Dat gaat over openbare plaatsen zoals een park, niet over je balkonhek. Waar het echt wordt beslist is in de regels van je eigen VvE. Het modelreglement van 2017 verbiedt vuur stoken op balkon, terras en in de tuin zonder toestemming van de vergadering, maar zondert barbecueën op houtskool, gas of elektriciteit daarvan uit, tenzij het huishoudelijk reglement anders bepaalt. Let wel, een modelreglement is een model; je eigen splitsingsakte kan ervan afwijken, en de akte gaat altijd voor. En huishoudelijke reglementen bepalen geregeld anders. Het gerechtshof Den Haag boog zich in 2018 over een VvE waar open vuur en rookovens op het balkon verboden waren en de elektrische bakplaat uitdrukkelijk was toegestaan, en paste dat gewoon toe. Wie roept dat gas geen open vuur is en dus altijd mag, verwart de brandtechniek met de reglementstekst. Kijk in je eigen huishoudelijk reglement, want daar staat het antwoord.

Dan de gasfles. Een landelijke regel die een particulier verbiedt een gasfles op het balkon te hebben, zul je niet vinden. Wel kennen de modelreglementen vanaf 2006 een bepaling over de opslag van gevaarlijke stoffen, en het model voor kleine VvE's uit 2021 verbiedt die opslag zelfs helemaal. Al die bepalingen zonderen uit wat voor normaal huishoudelijk gebruik bestemd is, en of de barbecuegasfles daaronder valt, daar heeft nog nooit een rechter over hoeven oordelen. Daarnaast rust op iedere gebruiker van een gebouw een wettelijke zorgplicht om brandgevaar te voorkomen. Houd het praktisch, met de adviezen van de brandweer. Twee meter afstand van schuttingen en tuinmeubels, de gasfles altijd rechtop, de datum op de fles en de leeftijd van de slang controleren, en het gas pas opendraaien bij het aansteken. Gaat het toch mis, dan wijzen alle reglementsgeneraties dezelfde kant op. Schade en onredelijke hinder die aan jou of je huisgenoten zijn toe te rekenen, komen voor jouw rekening.

Wat de VvE wel en niet kan regelen

Voor besturen die dit willen vastleggen is er een heldere gelaagdheid. Over de gemeenschappelijke gedeelten mag de vergadering vrijwel alles regelen, van een rookverbod in de hal tot een barbecueverbod in de gemeenschappelijke tuin. Of je balkon prive is of gemeenschappelijk, staat in je splitsingsakte en verschilt echt per gebouw; bij een gemeenschappelijk balkon heeft de vergadering dus veel meer te zeggen. Voor het privegedeelte, en voor het balkon voor zover dat prive is, mag het huishoudelijk reglement alleen orderegels over het feitelijk gebruik bevatten, en dan nog alleen als de splitsingsakte die deur opent; de modellen doen dat vanaf 1983. Een echte gebruiksbeperking hoort in de akte zelf. Die leer werken we uit in ons artikel over huisdieren, al is ook daar de grens tussen een orderegel en een echte beperking niet in alle gevallen uitgemaakt. Voor een rookverbod op het privebalkon is er zelfs helemaal geen uitspraak, en dat maakt het een onbeslist punt. Een vergadering die dit wil, doet er verstandig aan eerst notarieel advies te vragen. Een beperkte tijdsregeling zal eerder als orderegel standhouden dan een algeheel verbod, maar ook dat is een inschatting en geen vaststaand recht. En verwacht van het bestuur geen scheidsrechtersrol. De rechter zei het zelf zo. Het is niet de taak van de VvE om individuele geschillen tussen buren te beslechten. Het bestuur is aan zet wanneer een reglementsregel wordt overtreden of wanneer de oorzaak in een gemeenschappelijk deel zit, zoals dat lekke rookkanaal. Voor de ruzie over de zaterdagse barbecue moeten de buren eerst zelf aan de bak.

Drie misverstanden op een rij

  • In het trappenhuis geldt het wettelijke rookverbod. Nee. De wet somt de gebouwen met een verplicht rookverbod op en een woongebouw staat er niet bij. De VvE kan zo'n verbod wel zelf instellen voor de gemeenschappelijke ruimten, en dan is het net zo geldig, alleen komt het van de vergadering.
  • Er is een landelijk verbod op barbecueën op het balkon. Dat bestaat niet. De brandweer ontraadt het, de gemeente kan optreden zodra er gevaar of hinder voor de omgeving is, en het echte antwoord staat in het huishoudelijk reglement van je eigen VvE.
  • Ik heb er last van, dus het is onrechtmatige hinder. Het startpunt van elke rechter is omgekeerd. Enige rook en geur van buren moet je verdragen; pas bij ernstige en structurele overlast, met stevig bewijs, kantelt de zaak.

Zo helpt SamenVvE

Afspraken over roken en barbecueën werken alleen als iedereen ze kent. In SamenVvE staat het huishoudelijk reglement in de documentenkluis, met de leden als lezers ingesteld. Besluit de vergadering tot een rookvrij trappenhuis of een barbecueregel voor de tuin, dan gaat dat besluit met stemuitslag het doorzoekbare besluitenregister in en stuurt het bestuur er een mededeling per mail over naar de leden, zodat niemand het uit een briefje in de lift hoeft te vernemen. Zo weet ook het lid dat net verhuisd is precies wat er in dit gebouw is afgesproken.

Bronnen bij dit artikel

Wil je dat ook de nieuwe buurman weet wat hier over de barbecue is afgesproken?

Vraag vrijblijvend een demo aan

Verder lezen